Cofnięcie zarzutu zasiedzenia w trakcie sprawy - co zrobić
Co warto wiedzieć w 30 sekund
- Wyrok TK P 10/16 z 2 grudnia 2025 r. zmienił stan prawny w trakcie wielu toczących się spraw. Jeżeli Twoja sprawa o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie albo ustanowienie służebności wciąż się toczy, można zaktualizować argumentację i odeprzeć zarzut zasiedzenia.
- Procedury to: pismo procesowe z aktualizacją podstawy prawnej, wniosek o dopuszczenie nowego dowodu, apelacja jeżeli wyrok zapadł niedawno albo skarga kasacyjna w wyjątkowych przypadkach.
- Sprawdź w 90 sekund, jakie kwoty są w grze w Twojej sprawie - to pomoże zdecydować, czy warto inwestować w środki odwoławcze.
Stan na październik 2026 r.: wyrok TK P 10/16 nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a do czasu publikacji sądy różnie oceniają jego skutki.
Wyrok TK z grudnia 2025 r. spowodował lawinę pytań od osób, które mają sprawę w toku. Najczęściej dotyczą one cofnięcia zarzutu zasiedzenia.
W tym artykule pokazujemy praktyczne ścieżki cofnięcia zarzutu zasiedzenia w sprawach: aktualnie toczących się, czekających na apelację oraz w wyjątkowych przypadkach - już prawomocnie zakończonych.
Sprawdź w 60 sekund, na jakim etapie jest Twoja sprawa
- Sprawa w pierwszej instancji - bezwzględnie potrzebne jest pismo procesowe z aktualizacją podstawy prawnej. Termin to najpóźniej pierwszy termin posiedzenia po 2 grudnia 2025 r.
- Wyrok w pierwszej instancji w ciągu ostatnich 14 dni - termin apelacji jeszcze biegnie. Apelacja z powołaniem na nowy stan prawny po TK P 10/16 ma realną szansę.
- Wyrok prawomocny zapadły niedawno - w grę wchodzi skarga kasacyjna, jeżeli kwota i podstawa prawna na to pozwalają.
To kosztuje Cię pieniądze: jeżeli przegapisz okno aktualizacji argumentacji, sąd może podjąć rozstrzygnięcie na podstawie nieaktualnego stanu prawnego. Każdy dzień zwłoki to konkretna kwota wynagrodzenia, która przepada.
Twoja sprawa może być warta więcej niż wyrok pierwszej instancji
Wyrok TK zmienił zasady gry w trakcie tysięcy spraw. Sprawdź, czy w Twojej sytuacji warto zaktualizować argumentację - kalkulator pokaże orientacyjne kwoty, które są w grze.
Sprawy w toku - cofnięcie zarzutu zasiedzenia przez aktualizację argumentacji
Sprawy, które toczą się w pierwszej instancji 2 grudnia 2025 r. albo zostały wszczęte później, to najprostsza sytuacja. Sąd ma obowiązek stosować aktualne prawo, w tym wyrok TK P 10/16. Wystarczy pismo procesowe.
Treść pisma procesowego
Pismo, które przygotowujemy w takiej sprawie, zawiera:
- Powołanie wyroku TK P 10/16 - z konkretną sygnaturą i datą 2 grudnia 2025 r.
- Argumentację, że poprzednia konstrukcja „służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu” została uznana za niekonstytucyjną w zakresie sprzed 3 sierpnia 2008 r. bez decyzji administracyjnej
- Wniosek o nakazanie operatorowi przedstawienia decyzji administracyjnej z okresu sprzed 2008 r. - na podstawie art. 248 Kodeksu postępowania cywilnego
- Wniosek o uwzględnienie nowego stanu prawnego przy rozstrzyganiu sprawy
Złożenie pisma we właściwej formie i pilnowanie terminu to część, którą bierzemy na siebie.
Termin na aktualizację
Nie ma sztywnego terminu, ale praktyka procesowa wymaga złożenia jak najszybciej, najlepiej przed pierwszym terminem posiedzenia po wyroku TK. Sąd może oddalić spóźnione argumenty, jeżeli uzna, że strona mogła je zgłosić wcześniej.
W przypadku spraw, gdzie postępowanie dowodowe jest już zaawansowane, składa się dodatkowy wniosek o otwarcie postępowania dowodowego na nowo, z powołaniem na zmianę stanu prawnego.
Cofnięcie zarzutu zasiedzenia w apelacji po wyroku pierwszej instancji
Jeżeli sąd pierwszej instancji oddalił Twoje powództwo albo wniosek, powołując się na zarzut zasiedzenia, a wyrok zapadł niedawno - apelacja jest najlepszym narzędziem.
Termin
Apelację składa się w terminie 14 dni od doręczenia uzasadnienia wyroku (art. 369 Kodeksu postępowania cywilnego). Jeżeli wniosek o uzasadnienie został złożony w terminie, termin apelacji liczy się od doręczenia uzasadnienia.
Treść apelacji
Apelacja, którą przygotowujemy po wyroku TK P 10/16, zawiera:
- Zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 305¹-305⁴ Kodeksu cywilnego oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego
- Wskazanie zmiany stanu prawnego w trakcie postępowania - sąd pierwszej instancji nie mógł uwzględnić wyroku TK, który zapadł później
- Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w całości albo o uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
- Wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów - decyzji administracyjnych z okresu sprzed 2008 r. (operator musi je przedstawić)
Mechanizm odpierania zarzutu zasiedzenia po wyroku TK opisaliśmy szczegółowo.
Praktyka sądów apelacyjnych po grudniu 2025 r.
Sądy apelacyjne traktują wyrok TK P 10/16 jak zmianę przepisu prawa - nową okoliczność, której sąd pierwszej instancji nie mógł uwzględnić. Apelacja z powołaniem na ten wyrok jest praktycznie zawsze przyjmowana do merytorycznego rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja nie była podnoszona w pierwszej instancji.
Sprawdź w 90 sekund - kalkulator
Sprawdź ile możesz odzyskać po aktualizacji argumentacji
90 sekund, bez logowania, bez opłat. Sprawdź orientacyjny przedział kwoty dla Twojej działki - to pomoże ocenić, czy warto walczyć dalej w wyższej instancji.
Cofnięcie zarzutu zasiedzenia po prawomocnym wyroku - skarga kasacyjna i wznowienie
Jeżeli wyrok jest już prawomocny, sytuacja staje się trudniejsza, ale w wybranych przypadkach wciąż można podjąć działania.
Skarga kasacyjna
Skargę kasacyjną wnosi się do Sądu Najwyższego w terminie 2 miesięcy od doręczenia prawomocnego wyroku z uzasadnieniem (art. 398⁵ Kodeksu postępowania cywilnego). Skarga jest dopuszczalna, gdy:
- Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej 50 000 zł (w sprawach gospodarczych - co najmniej 75 000 zł)
- Występuje istotne zagadnienie prawne albo potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżność w orzecznictwie
Wyrok TK P 10/16 sam w sobie spełnia kryterium istotnego zagadnienia prawnego, bo zmienia praktykę orzeczniczą w setkach toczących się spraw. Sąd Najwyższy przyjmuje skargi kasacyjne z powołaniem na ten wyrok do rozpoznania.
Wznowienie postępowania
Wznowienie postępowania na podstawie art. 401¹ Kodeksu postępowania cywilnego można rozważyć, jeżeli wyrok zapadł na podstawie aktu normatywnego, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny.
Wniosek o wznowienie po wyroku TK składa się w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym wyrok wszedł w życie, a wyrok TK wchodzi w życie z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw. Publikacji nadal nie ma, więc początek terminu jest sporny: część komentatorów liczy go od ogłoszenia wyroku 2 grudnia 2025 r., a przy takim liczeniu termin minął 2 marca 2026 r.
To narzędzie wyjątkowe, dostępne tylko jeżeli wyrok zapadł bezpośrednio na podstawie konstrukcji, którą TK uznał za niekonstytucyjną. Rozstrzyga uzasadnienie dawnego orzeczenia: jeżeli sąd powołał się na „służebność gruntową odpowiadającą treścią” jako podstawę zasiedzenia, wniosek o wznowienie ma sens. Jeżeli oparł się na decyzji administracyjnej albo umowie, ta droga odpada.
Co jeżeli operator próbuje wykorzystać status sprawy
Operatorzy często próbują wykorzystać niepewność co do procedury. Najczęstsze taktyki w sprawach toczących się po wyroku TK:
Propozycja ugody na „stare warunki” - przed pierwszą rozprawą po wyroku TK operator wysyła propozycję ugody opartą na założeniu, że zarzut zasiedzenia wciąż działa. Nie podpisuj. Pierwsza rozprawa po grudniu 2025 r. zazwyczaj zmienia dynamikę negocjacji na Twoją korzyść.
Wniosek o zawieszenie postępowania - operator może próbować „kupować czas” wnioskując o zawieszenie do czasu publikacji wyroku TK w Dz.U. Wniosek nie ma podstaw - wyroki TK są ostateczne z chwilą ogłoszenia.
Powołanie alternatywnych argumentów - operator może zmienić linię obrony na „alternatywne tytuły prawne” (zgoda właściciela, dekret nacjonalizacyjny). Szczegóły taktyk obrony operatorów po wyroku TK opisaliśmy osobno.
Co zrobić teraz - checklista cofnięcia zarzutu zasiedzenia
- [ ] Sprawdź realną wartość sprawy w kalkulatorze (0 zł) - pomoże ocenić, czy warto inwestować w środki odwoławcze
- [ ] Ustal, na jakim etapie jest sprawa - czy toczy się w pierwszej instancji, czy zapadł już wyrok i kiedy doręczono uzasadnienie. Od tego zależy, ile zostało czasu
- [ ] Nie zwlekaj z kontaktem - termin apelacji to 14 dni od doręczenia uzasadnienia, a pismo w sprawie w toku powinno trafić do sądu przed kolejną rozprawą
- [ ] Powierz nam sprawę - przejmujemy analizę akt, przygotowujemy pismo procesowe albo apelację z powołaniem na wyrok TK P 10/16 i pilnujemy terminów
- [ ] Nie podpisuj ugody na „stare warunki” - propozycje sprzed 2 grudnia 2025 r. nie uwzględniają tego, że wyrok TK podważył zarzut zasiedzenia za okres sprzed 3 sierpnia 2008 r.
Najczęściej zadawane pytania
Czy cofnięcie zarzutu zasiedzenia wymaga pełnomocnika, czy mogę zrobić to sam?
Jeżeli prowadzisz sprawę osobiście (bez pełnomocnika), prawo pozwala złożyć pismo procesowe samodzielnie. Samo powołanie sygnatury P 10/16 z datą 2 grudnia 2025 r. to jednak dopiero początek - liczy się argumentacja dopasowana do etapu sprawy, wnioski dowodowe wobec operatora i wybór momentu. Po powierzeniu nam sprawy pismo przygotowujemy my i pilnujemy terminów, co ma szczególne znaczenie w sprawach o wyższe wartości.
Co jeżeli sąd już wydał wyrok niekorzystny, ale jeszcze nie doręczono uzasadnienia?
Termin apelacji liczy się od doręczenia uzasadnienia, jeżeli wniosek o jego sporządzenie złożyłeś w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku. Jeżeli nie złożyłeś takiego wniosku, termin apelacji już biegł od ogłoszenia wyroku. Liczy się tu każdy dzień - im wcześniej przejmiemy sprawę, tym więcej czasu zostaje na apelację.
Czy mogę cofnąć ugodę, którą podpisałem przed wyrokiem TK?
W zasadzie nie - ugoda sądowa jest aktem definitywnym i może być uchylona tylko w wyjątkowych okolicznościach (błąd, podstęp, groźba). Sama zmiana stanu prawnego nie jest podstawą do uchylenia ugody. Pole do działania zostaje wtedy, gdy ugoda zawiera klauzulę warunkową albo nie objęła wszystkich roszczeń: tych, których nie dotyczyła, można nadal dochodzić, o ile ugoda nie zawiera zrzeczenia się dalszych roszczeń.
Ile kosztuje apelacja w sprawie o wynagrodzenie?
Od apelacji pobierana jest opłata sądowa, której wysokość zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia. Przy wyższych kwotach jest to istotny koszt, dlatego zanim zapadnie decyzja o apelacji, zestawiamy go z realną wartością sprawy. Można wnioskować o zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli sytuacja finansowa to uzasadnia.
Co jeżeli operator składa apelację, mimo że sąd pierwszej instancji już uwzględnił wyrok TK?
Operator ma prawo zaskarżyć wyrok, ale jego argumentacja musi być merytoryczna. Apelacja powołująca się na „konstytucyjność dawniej obowiązującej praktyki” jest bezpodstawna po wyroku TK P 10/16. Sąd apelacyjny zazwyczaj utrzymuje wyrok pierwszej instancji w mocy.
Czy wyrok TK obejmuje sprawy o wynagrodzenie za przeszłość, czy tylko o ustanowienie służebności?
Obejmuje obie kategorie. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości (art. 224-225 KC) i ustanowienie służebności (art. 305² KC) mają wspólną oś argumentacyjną - jeżeli operator nie posiada decyzji administracyjnej z PRL, jego pozycja w obu typach spraw jest osłabiona. Mechanizm 6 lat wstecz po TK opisaliśmy szczegółowo.
Czy mogę liczyć na zwrot kosztów procesu, jeżeli ostatecznie wygram po apelacji?
Tak. Strona wygrywająca odzyskuje koszty procesu od strony przegrywającej, w tym opłaty sądowe, koszty zastępstwa procesowego, wynagrodzenie biegłego. Operator, który przegra po apelacji, zwraca pełne koszty postępowania w obu instancjach.
Nie pozwól, żeby termin apelacji uciekł
14 dni od doręczenia uzasadnienia - tyle masz na apelację. Przedawnienie biegnie codziennie, a sąd nie poczeka. Sprawdź swoją sprawę zanim okno czasowe się zamknie.
Co dalej
Cofnięcie zarzutu zasiedzenia jest dziś realne w trzech sytuacjach: sprawa w toku, niedawny wyrok niekorzystny oraz - rzadziej - sprawa prawomocnie zakończona. Klucz to znajomość terminów procesowych i precyzja formalna.
W Centrum Odszkodowań Przesyłowych prowadzimy sprawy przesyłowe. Cofnięcie zarzutu zasiedzenia po wyroku TK to stały element naszej argumentacji wobec operatorów. Szczegóły wyroku, jego skutki i orzecznictwo opisaliśmy w osobnym artykule poświęconym wyrokowi TK P 10/16.
Otwórz kalkulator i sprawdź swoją sprawę
Podstawa prawna: art. 248, art. 369, art. 398⁵, art. 401¹ Kodeksu postępowania cywilnego (ISAP), art. 305¹-305⁴ Kodeksu cywilnego (ISAP), wyrok TK z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16.
Podstawa prawna i orzecznictwo
Stan prawny na dzień publikacji: 27 maja 2026 r.
- Art. 248 KPC
- Art. 369 KPC
- Art. 398(5) KPC
- Art. 401(1) KPC
- Art. 305(1)-305(4) KC
- Art. 224-225 KC
- Art. 305(2) KC
- TK P 10/16